تأمین برق پایدار یکی از مهم ترین دغدغه های جوامع مدرن به شمار می آید. هنگامی که تأمین برق به صورت مستمر و بدون اختلال انجام نشود، مشکلات زیادی به ویژه برای مصرف کنندگان به وجود می آید. نوسان برق خانه یکی از این مشکلات است که نه تنها موجب کاهش کیفیت استفاده از دستگاه های برقی می شود، بلکه می تواند باعث سوختن لوازم خانگی و در نهایت خسارت های مالی سنگین گردد. بنابراین، آگاهی از دلایل بروز نوسان برق و روش های پیشگیری از آثار منفی آن بر لوازم برقی اهمیت زیادی دارد.
نوسان برق چیست؟
در هر کشور فاکتورهای مشخص و ثابتی برای برق شهری وجود دارد که تمامی وسایل برقی بر اساس این مشخصات طراحی و به بازار عرضه می شوند. یکی از مهم ترین این فاکتورها، رعایت کردن استاندارد جریان برق است که باید در یک محدوده ثابت قرار گیرد تا تمامی دستگاه های الکتریکی قادر به کار کردن باشند. خارج شدن جریان برق شهری از محدوده استاندارد تعیین شده، نوسان برق نامیده می شود.
در ایران، میزان استاندارد ولتاژ برق ورودی به منازل ۲۲۰ ولت و شدت جریان ۵۰ هرتز است. وقتی ولتاژ برق ورودی به ساختمان از محدوده ۲۲۰ ولت کمتر یا بیشتر می شود، نوسان برق ایجاد می شود. باید توجه کرد که تنها افزایش ولتاژ باعث خسارت به لوازم برقی نمی شود؛ افت شدید ولتاژ نیز عامل مهمی در سوختن لوازم برقی است. اگر جریان کافی به دستگاه های برقی نرسد، شدت جریان در آن وسیله افزایش می یابد که این موضوع می تواند باعث ذوب شدن قطعات الکترونیکی و سوختن دستگاه شود. معمولاً تغییر ولتاژ تا ۵ درصد مشکلی ایجاد نمی کند، اما اگر ولتاژ از ۲۳۰ ولت بیشتر یا از ۲۱۰ ولت کمتر شود، خطرناک خواهد بود.
مهمترین دلایل بروز نوسان برق منزل
نوسانات برق می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که هر کدام خسارات و ضررهای مالی به مصرف کنندگان وارد می کند. برخی از دلایل نوسان برق مربوط به مصرف کنندگان است و برخی دیگر به مشکلات ناشی از تأمین برق سراسری مربوط می شود. برای جلوگیری از بروز خسارات زیاد، باید تمامی علل نوسان برق منزل را بررسی کرد.
استفاده همزمان از وسایل برقی پرمصرف
یکی از متداول ترین علت های نوسان برق در خانه، استفاده همزمان از وسایل برقی پرمصرف است,. مقدار تحمل بار الکتریکی در یک ساختمان بر اساس کنتور و ظرفیت فیوزهای نصب شده تعیین می شود. استفاده همزمان از دستگاه های پرمصرف، فشار زیادی به سیستم برق وارد می کند و می تواند موجب کاهش یا افزایش ولتاژ در مدار شود. این شرایط باعث زیر بار ماندن کنتور و در نتیجه نوسان برق خانه می شود.
خراب شدن لوازم برقی علت نوسان برق
در برخی موارد، علت نوسان برق می تواند ناشی از خراب بودن سیم پیچ یا یکی از قطعات لوازم برقی مورد استفاده در منزل باشد. زمانی که این مشکل به وجود می آید، جریان برق کم و زیاد می شود. همچنین، خرابی دوشاخه یا ایجاد اتصالی در لوازم الکتریکی نیز می تواند دلیل نوسان برق باشد. وسایلی مانند یخچال یا پمپ آب که به موتورهای الکتریکی مجهز هستند، در صورت نقص فنی، در هنگام روشن و خاموش شدن جریان زیادی از برق را به مدار وارد می کنند که این امر ناپایداری در ولتاژ ایجاد خواهد کرد.
فرسودگی و خوردگی سیم ها و کابل ها
سیم ها و کابل ها به مرور زمان دچار فرسودگی و خوردگی می شوند که این موضوع یکی از دلایل مهم نوسان برق خانه به شمار می آید. استفاده از سیم و کابل های غیر استاندارد و بی کیفیت یا اتصالات نامناسب، موجب فرسودگی و آسیب دیدگی آن ها می شود. در صورت وجود خوردگی در سیم و کابل ها، ممکن است اتصال آن ها به سوئیچ های جدید و سالم باعث شل شدن یا پیچ خوردن سیم ها شده و در نهایت نوسان برق ایجاد کند.
ایجاد اتصالی و اضافه بار الکتریکی
وجود هر گونه خرابی یا اتصالی در سیستم سیم کشی برق ساختمان را می توان به عنوان علت نوسان برق در نظر گرفت. استفاده از سیم و کابل های غیر استاندارد می تواند در مدت زمان کوتاهی و در مواقع بار الکتریکی زیاد، باعث معیوب شدن تجهیزات و اتصالی آن ها شود. همچنین، اگر توان مصرفی برخی وسایل برقی از میزان جریان قابل تحمل آن ها بیشتر باشد، گرمای بیش از حد سیم و کابل ها ایجاد می شود که باعث ذوب شدن عایق و سوکت ها و اتصالی خواهد شد. ورود بار الکتریکی اضافه به مدار، منجر به ایجاد نوسان برق می شود.
ناپایداری برق تولیدی و عوامل طبیعی
ناپایداری برق تولیدی در شرکت های برق تأثیر مستقیم در کیفیت انتقال برق به منازل دارد. در مواقعی که مصرف برق در سطح وسیعی افزایش می یابد (مانند تابستان ها)، ظرفیت تولید برق ممکن است برای مصرف های خانگی کافی نباشد و این موضوع باعث خروج ولتاژ از حد استاندارد و نوسان برق خواهد شد. خرابی های زیرساختی مانند نقص های فنی در نیروگاه ها یا خطوط انتقال نیز می توانند به ناپایداری برق منجر شوند. همچنین، عوامل طبیعی مانند رعد و برق می توانند به طور ناگهانی مقدار زیادی بار الکتریکی وارد سیم های برق کنند و در صورت عدم استفاده از محافظ، دستگاه های متصل به دلیل نوسان شدید دچار سوختگی می شوند.
راه های تشخیص نوسان برق در خانه
تشخیص نوسان برق اهمیت زیادی دارد تا از بروز خسارات جلوگیری شود. چندین نشانه وجود دارد که نشان می دهد نوسان برق در خانه اتفاق می افتد.
- ضعیف شدن برق ساختمان و افت فشار برق: زمانی که فشار برق ضعیف می شود، دستگاه های برقی که به برق وصل هستند ممکن است بسوزند.
- سوسو زدن یا کم نور شدن نور چراغ ها: اگر نور چراغ ها به طور تصادفی کم نور می شود یا سوسو می زند، نشانه نوسان برق خانه است.
- سوختن بیش از اندازه لامپ های روشن: سوختن مکرر لامپ ها می تواند ناشی از ولتاژ بالا یا سیم کشی ضعیف در مدار باشد.
- گرم شدن بیش از حد پریزها: گرم بودن پریزها در لمس می تواند نشانه نوسانات برق باشد.
- جرقه زدن یا صدای وزوز: مشاهده جرقه های الکتریکی یا شنیدن صدای وزوز از پریزهای برق نیز از علائم نوسانات است.
- خرابی لوازم خانگی: اگر دستگاه به طور مکرر دچار مشکل می شود یا عملکرد نادرست دارد، ممکن است ناشی از نوسانات برق باشد.
راهکارهای مؤثر برای حل مشکل نوسان برق منزل
برای جلوگیری از بروز نوسان برق منزل، ترکیبی از اقدامات پیشگیرانه و تجهیزات محافظتی مورد نیاز است. اولین و مهم ترین اقدام برای دفع اثرات نامطلوب نوسانات برق، پیدا کردن و رفع ریشه اصلی این نوسانات است,. یک برقکار حرفه ای می تواند با بررسی سیم کشی، علت اصلی کم و زیاد شدن برق را شناسایی کند.
اصلاح زیرساخت ها
اگر مشکل از سیم کشی داخلی ساختمان باشد، باید سیم کشی های معیوب یا اتصالات نامناسب تعویض شوند. استفاده از سیم های مرغوب و استاندارد و رعایت ظرفیت مجاز هر مدار در سیم کشی اصولی اهمیت زیادی دارد. همچنین، ارتقا کنتور برق از نوع تک فاز به سه فاز می تواند مشکل افت ولتاژ و نوسان برق در منزل را حل کند، اگر کنتور توانایی تامین حجم ولتاژ مصرفی را نداشته باشد.
استابلایزر
تثبیت کننده ولتاژ استابلایزر یکی از بهترین و مؤثرترین تجهیزات حفاظتی برای تثبیت ولتاژ برق شناخته می شود. این دستگاه به طور خاص برای نگهداری ولتاژ ورودی در محدوده استاندارد طراحی شده است تا از نوسانات ولتاژ جلوگیری کند. استابلایزر با شناسایی نوسانات برق، ولتاژ ورودی به دستگاه های مصرف کننده را تنظیم کرده و ولتاژ را در محدوده ۲۱۰ تا ۲۲۰ ولت ثابت نگه می دارد. مزیت اصلی این دستگاه، عدم قطعی برق در حین افت ولتاژ یا نوسان جریان الکتریکی است.
یو پی اس
منبع تغذیه بدون وقفه یو پی اس (UPS) یکی دیگر از دستگاه هایی است که برای جلوگیری از نوسانات برق و تأثیرات منفی آن استفاده می شود. این دستگاه مجهز به باتری هایی است که انرژی را ذخیره می کنند. در هنگام وقوع نوسانات ولتاژ، تغییرات فرکانسی یا نویزهای الکتریکی، یو پی اس می تواند از انرژی ذخیره شده در باتری خود برای جبران این اختلالات استفاده کرده و از ورود نوسانات به دستگاه های متصل جلوگیری نماید. علاوه بر مدیریت نوسانات، یو پی اس در صورت قطع کامل برق، برق اضطراری لازم را تأمین می کند. مدلهای آنلاین و لاین اینتراکتیو یو پی اس قادر به جبران نوسانات هستند.
ضرورت استفاده از استابلایزر و یو پی اس
نوسان برق می تواند آسیب های جبران ناپذیری به دستگاه ها و تجهیزات الکتریکی وارد کند. استابلایزر و یو پی اس برای مواقع نوسان برق مناسب و لازم هستند تا از این خسارات جلوگیری شود. استابلایزر ولتاژ را به صورت دائمی تثبیت می کند و از آسیب به مدارهای داخلی دستگاه های حساس جلوگیری می نماید. یو پی اس علاوه بر کنترل نوسانات، در صورت قطعی برق، برق اضطراری لازم برای تجهیزات حیاتی را فراهم می آورد و طول عمر دستگاه های الکترونیکی را افزایش می دهد.
راه حل نهایی برای حفظ تجهیزات حساس در برابر نوسان برق
آگاهی و شناخت نسبت به دلایل به وجود آمدن نوسان برق خانه و همچنین استفاده از دستگاه ها و تجهیزات حفاظتی مناسب، نقش بسیار مهمی در جلوگیری از بروز نوسان برق و اثرات سوء آن بر تجهیزات مختلف ایفا می کند. شرکت تایماز سیستم با ۲۵ سال تجربه، با هدف مشاوره، طراحی، تولید، تجهیز و پشتیبانی سیستم های تغذیه، به ویژه سیستم های برق بدون وقفه (UPS) تاسیس شده است.
یو پی اس تایماز سیستم به عنوان سیستم منبع تغذیه بدون وقفه، در صورت قطع برق یا نوسان در شبکه برق شهری، نویزها را رفع کرده و برق سالم دستگاه های متصل را تأمین می نماید. علاوه بر این، استابلایزرهای تایماز سیستم به طور موثر ولتاژ برق ورودی را تثبیت کرده و از آسیب دیدن لوازم گران قیمت جلوگیری می کنند. کارشناسان مجرب شرکت تایماز سیستم با ارائه مشاوره های رایگان، خدمات فروش با قیمت مناسب و کارایی بالا به متقاضیان ارائه می دهند. برای حفظ سلامت دستگاه های الکترونیکی و اطمینان از دسترسی به برق پایدار، خرید تجهیزات حفاظتی تایماز سیستم شامل انواع یو پی اس و استابلایزر، مطمئن ترین اقدام است.